Instructions for downloading: cut and paste the text into a word-file and format as desired.

Reading 1

Inde rex Latinus Aboriginesque, qui tum ea tenebant loca, armati ex urbe atque agris concurrunt. Cum autem instructae acies constitissent, priusquam tubae canerent, processit Latinus inter primores, ducemque advenarum evocavit ad colloquium. Deinde rogavit qui mortales essent, quo casu domo essent profecti quidve quaerentes in agrum Laurentinum exissent. Illi responderunt se esse Troianos, ducem suum Aenean, filium Anchisae et Veneris; cremata patria domo profugos sedem condendaeque urbi locum quaerere. Tum Latinus, et nobilitatem gentis virique et animum vel bello vel paci paratum admiratus, dextra data fidem futurae amicitiae sanxit.

Reading 2

Itaque ibi coeperunt Troiani munire locum, quem Aeneas ex nomine uxoris suae,Latini regis filiae, quae iam ante desponsa Turno erat, Lavinium nominavit. At vero Amata, Latini regis uxor, cum indigne ferret Laviniam, repudiato Turno consobrino suo, Troiano advenae collocatam esse, Turnum ad arma concitavit. Isque mox, coacto Rutulorum exercitu, tetendit in agrum Laurentinum. Et Latinus, adversus eum pariter cum Aenea progressus inter proeliantes, circumventus est occisusque. Nec tamen, amisso socero, Aeneas Rutulis obsistere destitit, tandemque Turnum interemit. Hostibus fusis fugatisque, victor Lavinium se cum suis recepit, consensuque omnium Latinorum rex declaratus est.

Reading 3

Proca, rex Albanorum, duos filios habuit, Amulium et Numitorem, quibus regnum annuis vicibus habendum reliquit. Sed Amulius fratri imperiumnon dedit; et, ut eum subole privaret, filiam eius, Rheam Silviam,Vestae sacerdotem praefecit, ut virginitate perpetua teneretur . Quae, a Marte compressa, Remum et Romulum edidit. Amulius ipsam in vincula compegit; parvulos in Tiberim abiecit Quos aqua in sicco reliquit. Ad vagitum lupa accurrit eosque uberibus suis aluit. Mox Faustulus pastor eos collectos Accae Laurentiae coniugi educandos dedit. Qui postea, Amulio interfecto, Numitori avo regnum restituerunt; ipsi, pastoribus contractis, civitatem condiderunt, quam Romulus augurio victor, quod ipse duodecim, Remus sex vultures viderat, Romam vocavit. Et, ut eam potius legibus muniret quam moenibus, edixit ne quis vallum transiliret. Quod Remus irridens transiluit et a Celere centurione rastro fertur occisus esse.

Reading 4

Cum Romulus contionem in campo haberet, subito tempestas at denso nimbo regem texit ut conspectum eius contioni abstulerit nec deinde in terris Romulus fuit. Ubi post tantam tempestatem tranquilla lux rediit, postquam vacuam sedem regiam viderunt, Romani credebant regem in caelum raptum esse. Proximo die Proculus Iulius 'Romulus' inquit 'prima luce hodie ex caelo ad me descendit. "Abi" inquit, "nuntia Romanis deos hoc velle, ut mea Roma caput orbis terrarum sit; igitur rem militarem colant sciantque nullas opes humanas armis Romanis resistere posse".'

Reading 5

Tarquinius rex Delphos ad consulendum oraculum duos filio mittere statuit. Itaque Titus et Arruns profecti sunt; comes iis additus est L. Iunius Brutus, sorore regis natus. Postquam Delphos ventum est, confectis imperiis patris, cupido incessit animos iuvenum quaerendi ad quem eorum regnum Romanum esset venturum. Ex infimo specu vocem redditam dicunt: 'Imperium summum Romae habebit ille qui vestrum primus, o iuvenes, osculum matri tulerit'. Tarquinii inter se, uter prior, cum Romam redissent matri osculum daret, sorte constituunt. Brutus, ratus responsum dei aliud significare, quasi casu prolapsus esset, terrae osculum dedit, quod ea communis mater omnium esset.

Reading 6

Cum Tarquinius Superbus, ultimus rex Romanorum, Ardeam obsideret, Tarquinius Collatinus, consobrino regis genitus, in contubernio filiorum regiorum erat. Cum forte in liberiore convivio coniugem suam unus quisque laudaret, placuit eis experiri. Itaque equis Romam petunt. Regias nurus in convivio et luxu deprehendunt. Inde Collatiam petunt. Lucretiam inter ancillas in lanificio offendunt. Itaque ea pudicissima iudicatur. Ad quam corrumpendam Tarquinius Sextus noctu Collatiam rediit et iure propinquitatis domum Collatini venit et, in cubiculum Lucretiae irrumpens, pudicitiam expugnavit. Illa igitur postero die, advocatis Tricipitino patre et Collatino coniuge, rem exposuit et se cultro, quem veste texerat, occidit. Deinde Tricipitinus et Collatinus cum Iunio Bruto, sorore regis genito, in exitium Tarquiniorum coniuraverunt, eorumque exsilio mortem Lucretiae vindicaverunt. Tarquinius Superbus ad Porsennam Etruriae regem confugit, cuius ope regnum recuperare tentavit. Roma pulsus, Cumas concessit, ubi per summam ignominiam reliquum vitae tempus exegit. Tarquiniis in exsilium actis, Brutus et Collatinus primi consules creati sunt.

Reading 7

Hannibali victori ceteri suadebant ut quietem et ipse sibi sumeret et fessis daret militibus; Maharbal, praefectus equitum, minime cessandum esse ratus, 'ut scias quid hac pugna sit actum, die quinto' inquit 'victor in Capitolio epulaberis. Sequere; cum equitibus, ut Romani te prius venisse quam venturum esse sciant, praecedam'. Hannibal se voluntatem Maharbalis laudare dixit, sed ad consilium pensandum tempore opus esse. Tum Maharbal: 'non omnia eidem di dedere; vincere scis, Hannibal, victoria uti nescis'. Mora eius diei satis creditur saluti fuisse urbi atque imperio.

Reading 8

Ante Carthaginem deletam populus et senatus Romanus placide inter se rem publicam regebant, neque dominationis certamen inter cives erat: timor hostium in bonis artibus civitatem retinebat. Sed ubi ille timor mentibus excessit, omnia in duas partes distracta sunt, et res publica, quae media erat, dilacerata est. Sed nobilitas magis pollebat, plebis vis minor erat. Paucorum voluntate omnia bello domique agebantur. Populus militia atque paupertate urgebatur, praedam bellicam imperatores cum paucis dividebant. Interea parentes aut parvi liberi militum domibus pellebantur.

Reading 9

Tiberius Gracchus, P. Africani ex filia nepos, tribunus plebis creatus, promulgatis agrariis legibus, in ultimum periculum adduxit rem publicam. Octavio enim collegae magistratum abrogavit et triumviros agris dividendis creavit se, socerumque suum, Appium, et Gracchum fratrem. Tum P. Scipio Nasica, cum esset consobrinus Ti. Gracchi, ex superiore parte Capitolii hortatus est eos, qui salvam esse rem publicam vellent, ut se sequerentur. Tum optimates, senatus, et equestris ordinis pars melior et major, irruere in Gracchum, stantem ibi cum amicis suis. Is fugiens ex Capitolio, fragmine subsellii ictus, vitam immatura morte finivit. Hoc initium in urbe Roma civilis sanguinis fuit.

Reading 10

Inde cum se in Italiam recepisset, Hispania et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis quoque in Achaiam omnemque Graeciam navibus, duo maria Italiae maximis classibus firmissimisque praesidiis defendit; ipse autem, ubi Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam Ciliciam ad imperium populi Romani adiunxit; omnes praedones, qui ibi fuerunt, partim capti interfectique sunt, partim potestati huius unius viri se dediderunt. Ita tantum bellum, tam longe lateque dispersum, quo omnes gentes ac nationes premebantur, Cn. Pompeius ultima parte hiemis paravit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit.

Reading 11

Faciam igitur id quod imperatores instructa acie facere solent, quamquam milites paratissimos ad proeliandum vident; ut eos adhortantur, sic ego vos ardentes et paratos ad libertatem recuperandam cohortabor. Non est vobis cum hoste certamen cum quo aliqua pacis condicio esse possit. Neque enim servitutem vestram, ut antea, sed iam iratus sanguinem concupiscit. Nullus ei ludus videtur esse iucundior quam sanguis, quam caedes, quam ante oculos trucidatio civium. Non est vobis certamen cum scelerato homine, sed cum crudeli belua, quae, quoniam in foveam incidit, occidenda est.

Reading 12

M. Cicero cum triumviri urbi iam appropinquarent, Roma discesserat quod pro certo habebat milites Antonii se interfecturos esse. Primo ad villam fugerat; inde ad oram profectus est et navem conscendit. Sed cum venti adversi eum ad litus rettulissent, taedium tandem et fugae et vitae eum occupavit. Itaque regressus ad villam, quae paulo plus mille passus a mari aberat, "moriar," inquit, "in patria quam saepe servavi." Servi eius fortiter ac fideliter eum defendere parati erant, sed ipse eis ut lecticam deponerent et quiete fortunam iniquam paterentur imperavit. Haud multo post, dum ex lectica cervicem praebet, caput a militibus abscisum est. Manus quoque milites absciderunt. Ita caput eius ad Antonium relatum est, qui edixit, ut id in Rostra in foro inter duas manus ostenderetur; ibi enim Cicero eo ipso anno Antonium maxima eloquentia condemnaverat.

Livy, Ab Urbe Condita 1. 9-13 (Sabine Women)

Section 1:
Iam res Romana adeo erat valida ut cuilibet finitimarum civitatum bello par esset, sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quod Romanis nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia erant.
Section 2
[2] Tum ex consilio patrum Romulus legatos circa vicinas gentes misit qui societatem conubiumque novo populo peterent. [3] [Urbes quoque, ut cetera, ex infimo loco nasci legati dicebant. Dein, urbes quas sua virtus ac di iuvent, magnas opes sibi magnumque nomen facere legati declarabant. [4] Legati dicebant gentes satis scire, origini Romanae et deos adfuisse et non defuturam virtutem esse.
Section 3.
[5] Nusquam benigne legatio audita est: simul spernebant, simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant. Legati dimissi sunt plerisque rogitantibus num feminis quoque asylum aperuissent; id enim par conubium fore finitimi dictitabant. [6] Aegre id Romana pubes passa est et haud dubie ad vim spectare coepit. Cui tempus locumque aptum ut daret Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptuno equestri sollemnes; Consualia vocat.
Section 4
[7] Indici deinde finitimis spectaculum iubet et magno apparatu deum concelebrant ut spectacula eius clara exspectataque facerent. [8] Multi mortales convenere, studio etiam videndae novae urbis, maxime proximi gentes, Caeninenses, Crustumini, Antemnates. [9] Iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus venit. Invitati hospitaliter per domos cum situm moeniaque et frequentem tectis urbem vidissent, mirantur tam brevi tempore rem Romanam crevisse.
Section 5
[10] Ubi spectaculï tempus venit deditaeque eï mentës cum oculïs erant, tum ex compositö orta vis est signöque datö iuventus Romana ad rapiendäs virginës discurrit. [11] Multae virgines forte ab eo in quem quaeque inciderat raptae sunt. Quäsdam formä excellentës primoribus patrum destinatas ex plebe hominës quibus datum negotium erat domös deferebant.
Section 6
[12] Unam longë ante aliäs specië ac pulchritüdinë insignem a globö Thalassï cuiusdam raptam ferunt homines multïsque sciscitantibus cuï eam ferrent, identidem në quis violäret Thalassiö ferri respondëbant. Inde nuptialem hanc vocem factam ferunt. [13] Turbatö per metum ludicrö maestï parentës virginum profugiunt, incusäntës violatï hospiti¨ï foedus deumque invocäntes cuius ad sollemnë ludösque për fas ac fidem deceptï venissent. [14] Nec raptïs aut spes de së melior aut indignätio est minor.
Section 7
[14] Sed ipse Romulus circumibat docebatque patrum id superbia factum qui conubium finitimis nega(vi)ssent. Illas tamen in matrimonio, in societate fortunarum omnium civitatisque et liber(or)um fore docebat. [15] Ut mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos orabat. Saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam docebat.
[16] Accedebant blanditiae virorum, factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt.

Section 8
Tum Sabinae mulieres, quarum ex iniuria bellum ortum erat, crinibus passis scissaque veste, victo malis muliebri pavore, ausae sunt se inter tela volantia
inferre, ex transverso impetu facto dirimere infestas acies, dirimere iras, hinc patres, hinc viros orantes, ne sanguine se nefando soceri generique respergerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotes illi, hi liberos.
Section 9
"Si adfinitatis inter vos, si conubii vos piget, in nos vertite iras; nos causa belli, nos volnerum ac caedium causa viris ac parentibus sumus; melius peribimus quam sine
alteris vestrum viduae aut orbae vivemus." Movet res cum multitudinem tum duces; silentium et repentina fit quies; inde ad foedus faciendum duces prodeunt.
Section 10
Nec pacem modö sed civitatem unam ex duäbus faciunt. Regnum consociant : imperium omne conferunt Romam. Ita geminatä urbe ut Sabinïs tamen aliquid darëtur Quiritës a Curetbus appellatï sunt. Monumentum eius pugnae ubi primum ex profundä emersus palude equus Curtium in vadö statuit, Curtium lacum appellä(vë)runt.

Livy, Ab Urbe Condita 1. 57-8 (Lucretia)

Section 11
LVII. [3] temptata res est, si primo impetu capi Ardea posset: ubi id parum processit, obsidione munitionibusque coepti sunt premi hostes. [4] in his stativis, ut fit longo magis quam acri bello, satis liberi commeatus erant, primoribus tamen magis quam militibus; [5] regii quidem iuvenes interdum otium conviviis comisationibusque inter se terebant.

Section 12
[6] forte potantibus his apud Sex. Tarquinium, ubi et Collatinus cenabat Tarquinius, Egeri filius, incidit de uxoribus mentio. suam quisque laudare miris modis; [7] inde certamine accenso Collatinus negat verbis opus esse; paucis id quidem horis posse sciri quantum ceteris praestet Lucretia sua dixit. 'quin, si vigor iuventae inest, conscendimus equos invisimusque praesentes nostrarum ingenia? id cuique spectatissimum sit quod necopinato viri adventu occurrerit oculis.' [8] incaluerant vino; 'age sane' omnes clamant; citatis equis avolant Romam.

Section 13
quo cum primis se intendentibus tenebris pervenissent, pergunt inde Collatiam, [9] ubi Lucretiam haudquaquam ut regias nurus, quas in convivio luxuque cum aequalibus viderant tempus terentes sed nocte sera deditam lanae inter lucubrantes ancillas in medio aedium sedentem inveniunt. [10] muliebris certaminis laus penes Lucretiam fuit. adveniens vir Tarquiniique excepti benigne; victor maritus comiter invitat regios iuvenes. ibi Sex. Tarquinium mala libido Lucretiae per vim stuprandae capit; cum forma tum spectata castitas incitat. [11] et tum quidem ab nocturno iuvenali ludo in castra redeunt.

Section 14
LVIII. paucis interiectis diebus Sex. Tarquinius inscio Collatino cum comite uno Collatiam venit. [2] ubi exceptus benigne ab ignaris consilii cum post cenam in hospitale cubiculum deductus esset, amore ardens, postquam satis tuta circa sopitique omnes videbantur, stricto gladio ad dormientem Lucretiam venit sinistraque manu mulieris pectore oppresso 'tace, Lucretia' inquit; 'Sex. Tarquinius sum; ferrum in manu est; [3] moriere, si emiseris vocem.' cum pavida ex somno mulier nullam opem, prope mortem imminentem videret, tum Tarquinius fateri amorem, orare, miscere precibus minas, versare in omnes partes muliebrem animum.

Section 15
[4] ubi obstinatam videbat et ne mortis quidem metu inclinari, addit ad metum dedecus: cum mortua iugulatum servum nudum positurum ait, ut in sordido adulterio necata dicatur. [5] quo terrore cum vicisset obstinatam pudicitiam velut <vi> victrix libido, profectusque inde Tarquinius ferox expugnato decore muliebri esset, Lucretia maesta tanto malo nuntium Romam eundem ad patrem Ardeamque ad virum mittit, ut cum singulis fidelibus amicis veniant; ita facto maturatoque opus esse; rem atrocem incidisse. [6] Sp. Lucretius cum P. Valerio Volesi filio, Collatinus cum L. Iunio Bruto venit, cum quo forte Romam rediens ab nuntio uxoris erat conventus.

Section 16
[7] Lucretiam sedentem maestam in cubiculo inveniunt. adventu suorum lacrimae obortae, quaerentique viro 'satin salve?' 'minime' inquit; 'quid enim salvi est mulieri amissa pudicitia? vestigia viri alieni, Collatine, in lecto sunt tuo; ceterum corpus est tantum violatum, animus insons; mors testis erit. sed date dexteras fidemque haud impune adultero fore. [8] Sex. est Tarquinius qui hostis pro hospite priore nocte vi armatus mihi sibique, si vos viri estis, pesti [9] ferum hinc abstulit gaudium.' dant ordine omnes fidem; consolantur aegram animi avertendo noxam ab coacta in auctorem delicti: mentem peccare, non corpus, et unde consilium afuerit culpam abesse dicunt.

Section 17
[10] 'vos' inquit 'videritis quid illi debeatur: ego me etsi peccato absolvo, supplicio non libero; nec ulla deinde impudica Lucretiae exemplo vivet.' cultrum, [11] quem sub veste abditum habebat, eum in corde defigit, prolapsaque in volnus moribunda cecidit. [12] conclamat vir paterque; LIX. Brutus illis luctu occupatis cultrum ex volnere Lucretiae extractum, manantem cruore prae se tenens, 'per hunc' inquit 'castissimum ante regiam iniuriam sanguinem iuro, vosque, di, testes facio me L. Tarquinium Superbum cum scelerata coniuge et omni liberorum stirpe ferro igni quacumque dehinc vi possim exsecuturum, nec illos nec [2] alium quemquam regnare Romae passurum.'

Section 18
cultrum deinde Collatino tradit, inde Lucretio ac valerio, stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore ingenium. ut praeceptum erat iurant; totique ab luctu versi in iram, Brutum iam inde ad expugnandum regnum vocantem sequuntur ducem. [3] elatum domo Lucretiae corpus in forum deferunt, concientque miraculo, ut fit, rei novae atque indignitate homines. [4] pro se quisque scelus regium ac vim queruntur. movet cum patris maestitia, tum Brutus castigator lacrimarum atque inertium querellarum auctorque quod viros, quod Romanos deceret, arma capiendi adversus hostilia ausos.

Section 19
[5] ferocissimus quisque iuvenum cum armis voluntarius adest; sequitur et cetera iuventus. inde patre praeside relicto Collatiae [ad portas] custodibusque datis ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti. [6] ubi eo ventum est, quacumque incedit armata multitudo, pavorem ac tumultum facit; rursus ubi anteire primores civitatis vident, quidquid sit haud temere esse rentur. [7] nec minorem motum animorum Romae tam atrox res facit quam Collatiae fecerat; ergo ex omnibus locis urbis in forum curritur.

Section 20
Quo simul ventum est, praeco ad tribunum celerum, in quo tum magistratu forte Brutus erat, populum advocauit. [8] ibi oratio habita nequaquam eius pectoris ingeniique quod simulatum ad eam diem fuerat, de vi ac libidine Sex. Tarquini, de stupro infando Lucretiae et miserabili caede, de orbitate Tricipitini cui morte filiae causa mortis indignior ac miserabilior esset. [9] .... [11] his atrocioribusque, credo, aliis, quae praesens rerum indignitas haudquaquam relatu scriptoribus facilia subicit, memoratis incensam multitudinem perpulit ut imperium regi abrogaret exsulesque esse iuberet L. Tarquinium cum coniuge ac liberis.